Wydawca treści Wydawca treści

Obszary Natura 2000

Informacja o obszarach Natura 2000 na terenie Nadleśnictwa Krzyż opracowana na podstawie Programu Ochrony Przyrody

Z terenu leżącego w granicach zasięgu administracyjnego Nadleśnictwa Krzyż do sieci NATURA 2000 zgłoszone zostały dwa obszary specjalnej ochrony OSO (Dyrektywa Ptasia). Są to:

  • Lasy Puszczy nad Drawą PLB 320016
  • Nadnoteckie Łęgi PLB 300003.

Do sieci Natura 2000 zgłoszone zostały także trzy specjalne obszary ochrony siedlisk - SOO (Dyrektywa Siedliskowa). Są to:

  • Dolina Noteci PLH 300004,
  • Uroczyska Puszczy Drawskiej PLH 320046
  • Dolina Bukówki PLH 300046.

Lasy Puszczy nad Drawą PLB 320016

Ostoja obejmuje duży– 190 279,00 ha obszar kompleksu leśnego na równinie sandrowej, leżącego w środkowym i dolnym biegu rzeki Drawy. Przeważającą część tego kompleksu stanowią bory sosnowe z domieszką brzozy, dębu i topoli. Mimo prowadzonej tu przez kilkaset lat, intensywnej gospodarki leśnej, część fragmentów lasów zachowała swój naturalny charakter. W zasięgu obszaru spotyka się miejsca o znacznym pofalowaniu terenu, wzgórza osiągają tu do 220m wysokości. Najcenniejszym przyrodniczo obszarem jest centralna część ostoi, położona w widłach rzek Drawy i Płocicznej. Obie rzeki są typem rzek meandrujących ze znacznymi niwelacjami terenu wpływającymi na znaczną prędkość ich nurtów. Ich wysokie skarpy nadbrzeżne, jak i doliny zachowały charakter naturalny lub do niego zbliżony. Są tu również liczne jeziora (największym z nich jest J. Ostrowieckie – 370 ha).

Jedną z głównych przyczyn utworzenia obszaru jest potrzeba ochrony jednej z najważniejszych ostoi puchacza oraz kilku gatunków ptaków drapieżnych w Polsce. Istotnym również jest zimowisko łabędzia krzykliwego (do 150 ptaków) oraz jedno z największych w Polsce lęgowisko żurawia. W okresie lęgowym obszar zasiedla powyżej 2% populacji krajowej bielika i co najmniej 1% populacji krajowej: błotniaka stawowego, bociana czarnego, kani czarnej, kani rudej, orlika krzykliwego, lelka, muchołówki małej, rybitwy czarnej, rybołowa, trzmielojada i gągoła. Stwierdzono tu również silne populacje ssaków chronionych: bobra Castor fiber i wydry Lutra lutra oraz bardzo rzadkiego, zagrożonego wyginięciem przedstawiciela gadów - żółwia błotnego Emys orbicularis. Bogata jest ichtiofauna, a szczególnie reofilna (prądolubna) fauna wodna z takimi zagrożonymi gatunkami jak: łosoś Salmo salar, minóg rzeczny Lampetra fluviatis, certa Vimba vimba oraz stosunkowo liczne i trwałe populacje gatunków rzadkich w naszym kraju, jak: głowacz białopłetwy Cottus gobio, strzebla potokowa Phoxinus phoxinus, pstrąg potokowy Salmo trutta fario i lipień Thymallus thymallus. Zachowały się tu też cenne zbiorowiska roślinne, bogate populacje wielu rzadkich i zagrożonych gatunków roślin. Spośród gatunków flory zamieszczonych w załącznikach do dyrektyw europejskich rosną tu lipiennik Loesela i sasanka otwarta.

Nadnoteckie Łęgi PLB 30000

Ostoję utworzono w celu ochrony krajobrazu i przyrody doliny rzecznej. Aktualnym aktem prawnym wyznaczającym ostoję jest Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków. Zasięg ostoi zamyka się na obszarze doliny dolnego biegu rzeki Noteci, między miejscowością Wieleń, a ujściem rzeki Gwdy i zajmuje powierzchnię 16 058,10 ha, a jej szerokość waha się od ok. 500 m do 3,5 km. Pokrywają ją łąki zalewowe, torfowiska niskie, pośród których występują kanały i rowy odwadniające, niegdysiejsze koryta rzeczne oraz wypełnione wodą doły potorfowe. Ekosystem zależy od rocznego cyklu zmian poziomu wód. Licznie występują tu różnego rodzaju zakrzaczenia i zadrzewienia. Siedliska leśne stanowią obecnie ok. 4% powierzchni obszaru. Na terenie Nadleśnictwa Krzyż ww. ostoja zajmuje powierzchnię 11,48 ha (ok. 0,1% pow. ostoi).

Jest to ostoja ptasia o randze międzynarodowej, w której stwierdzono występowanie prawie 230 gatunków ptaków, z których występują co najmniej 23 gatunki z Załącznika I Dyrektywy Rady 79/409/EWG i 7-9 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% krajowej populacji podróżniczka, kulika wielkiego oraz w znacznej ilości występuje też bąk, bocian biały, dziwonia, derkacz, remiz, rybitwa czarna, rzeczna, zimorodek, czajka, wiele kaczek i perkozów, a w okresie wędrówek – tysiące osobników gęsi zbożowej i białoczelnej. Z gatunków drapieżnych, które mają tu swoje tereny łowieckie, spotyka się takie gatunki jak: bielik, kania ruda i czarna, myszołów, błotniak łąkowy i stawowy, pustułka, orlik krzykliwy. Spośród ssaków najważniejszym gatunkiem obszaru jest bóbr.

Dolina Noteci PLH 300004

Obszar naturowy o powierzchni 50 532,0 ha, leżący na wysokości od 37 do 50 m npm. Obejmuje część doliny Noteci między miejscowościami Wieleń a Bydgoszczą. Obszar zajęty jest w większości przez torfowiska niskie, pokryte zalewowymi łąkami i trzcinowiskami, z enklawami zakrzewień i zadrzewień oraz bogatą siecią kanałów, rowów odwadniających. Często spotyka się tu również starorzecza i torfianki. Dolina Noteci, jako specjalny obszar ochrony siedlisk, to cenna ostoja florystyczna - rośnie tu populacja rzadko spotykanego gatunku rośliny z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej - staroduba łąkowego Angelica palustris.

Uroczyska Puszczy Drawskiej PLH 320046

Ostoja o powierzchni 74 416,3 ha, leżąca na wysokości ok. 81 m npm obejmuje większą część dużego kompleksu leśnego na równinie sandrowej, położonej w środkowym i dolnym biegu rzeki Drawy. Na terenie Nadleśnictwa Krzyż ww. ostoja zajmuje powierzchnię 8 200,14 ha (11,0% pow. ostoi). W lasach dominują drzewostany sosnowe, jednak duży jest udział buczyn i dąbrów z fragmentami o charakterze zbliżonym do naturalnego. W miejscach, gdzie teren jest pofałdowany, wzgórza osiągają wysokość do 121 m. Jest to jeden z ważniejszych obszarów w Polsce pod względem zachowania się naturalnej dynamiki rozwojowej fragmentów buczyn. Charakter taki mają tu uroczysko Radęcin w Drawieńskim Parku Narodowym i kwaśne buczyny na zboczach doliny Drawy. Obszar jest również bardzo ważny dla zachowania zasobów torfowisk przejściowych i alkalicznych, a także jezior różnych typów.

Dolina Bukówki PLH 300046

Obszar położony jest około 6 km na północny zachód od centrum Wielenia i ma powierzchnię 776,10 ha. Zajmuje on większą część biegu rzeki Bukówka wraz z jej doliną. Rzeka uchodzi do Noteci w pobliżu Wielenia. W części objętej obszarem dolina jest stosunkowo wąska ze stromymi brzegami porośniętymi starodrzewami. Na dnie doliny wąskie pasy łęgów i szuwarów. Obszar zatwierdzono jako OZW w styczniu 2011 r. We wschodniej części obszaru zaproponowano utworzenie rezerwatu chroniącego dolinę rzeczną Bukówki i Źródlanej Strugi wraz z najcenniejszymi fragmentami lasów liściastych i torfowisk niskich.

    

Obszar zawiera dobrze zachowane łęgi i grądy, w tym grądy z bukiem i kwaśne buczyny na stromych fragmentach zboczy doliny. Na skrzydłach doliny są również fragmenty brzezin bagiennych i torfowiska. O dużej wartości przyrodniczej tego terenu decyduje stosunkowo niski poziom antropogenicznego przekształcenia, dominują tu bowiem ekosystemy o charakterze naturalnym i półnaturalnym.

Opracował na podstawie Programu Ochrony Przyrody: Z.Ziemski