Wydawca treści

Ochrona lasu

Ochrona lasu - informacje z Planu Urządzania Lasu na lata 2013- 2022

Obecny stan sanitarny lasów jest dość dobry. Posusz występuje pojedynczo i nie wpływa znacząco na obniżenie odporności drzewostanów. W trakcie realizacji zadań z zakresu ochrony lasu zwraca się szczególną uwagę na następujące problemy:

  • profilaktykę działania,

  • ocenę progu ekonomicznej szkodliwości choroby lub szkodnika,

  • stosowanie zintegrowanych metod ochrony lasu, obejmujących działania modyfikujące środowisko w kierunku zmian niekorzystnych dla sprawców szkód,  a korzystnych dla ich wrogów naturalnych,

  • indywidualizację rozwiązań – elastyczność przy podejmowaniu decyzji,

  • minimalizację szkód ekologicznych, jakie mogą wystąpić w efekcie wykonywania zabiegów, poprzez:
    - wykorzystywanie w walce ze szkodnikami lasu naturalnego oporu środowiska,
    - ograniczanie zabiegów chemicznych do sytuacji niezbędnych i stosowanie w
      maksymalnym stopniu wysoce selektywnych preparatów,
    - realizowanie zadań w trakcie produkcji leśnej (zręby, zalesienia, zabiegi pielęgnacyjne) tak, 
      by w minimalnym stopniu destabilizować funkcjonowanie ekosystemów leśnych,
    - inicjowanie w sprzyjających warunkach odnowień naturalnych,
    - dbanie o stan gleb leśnych z jej entomofauną,
    - dokładne i systematyczne prowadzenie dokumentacji dotyczącej ochrony lasu  w celu
      rejestracji wszystkich zjawisk i zmian zachodzących w ekosystemach leśnych.

      W Nadleśnictwie Krzyż zagrożenie ze strony czynników szkodotwórczych związane jest głównie z:

  • dość dużym udziałem drzewostanów na gruntach porolnych (33,1% - gruntów leśnych zalesionych);

  • występowaniem monokultur gatunków iglastych;

  • niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi;

  • dużym stanem zwierzyny płowej.

W warunkach Nadleśnictwa największe znaczenie mają szkody powodowane przez owady z grupy foliofagów, czyli organizmów żerujących na aparacie asymilacyjnym drzew. W latach 2003-2011 spośród szkodników pierwotnych sosny najczęściej  zagrażały drzewostanom: strzygonia, brudnica mniszka, zwójka zieloneczka, barczatka sosnówka, chrabąszcz kasztanowiec, szeliniak sosnowiec.

Inną grupą szkodników występujących w Nadleśnictwie Krzyż są szkodniki wtórne, a wśród nich najczęściej występujące przypłaszczek granatek i opiętek.

Szkodniki upraw i młodników najdotkliwsze szkody mogą wyrządzić na gruntach porolnych. Pędraki i rolnice na przestrzeni 10 lat występowały na pow. od 0,35 ha do  30,45 ha, szeliniak sosnowiec na tle dekady występował w poszczególnych latach od 2,22 ha do 44,91 ha, nie odnotowano jego występowania w roku 2011, smolik znaczony wystąpił tylko w  2009 r. na 3,90 ha, zwójka zieloneczka pojawiła się cztery lata z rzędu (2003-2006) na pow. od 220 ha do  312 ha.

Ochrona przed chorobami grzybowymi- największe zagrożenie od patogenów grzybowych występuje w drzewostanach na gruntach porolnych. Drzewostany te są z reguły w mniejszym lub większym stopniu opanowane przez hubę korzeniową.
Drzewostany na gruntach porolnych wyodrębniono na powierzchni 6526,86 ha, to jest na 33,1% powierzchni gruntów leśnych zalesionych. Ponadto w latach 2003- 2012 stwierdzono: zamieranie pędów sosny i świerka, zamieranie buka, rdze, pasożytniczą zgorzel siewek iglastych i liściastych.

Ochrona przed zwierzyną
Zwierzęta zagrażają uprawom i młodnikom głównie poprzez zgryzanie i spałowanie. Uszkodzenia te w warunkach Nadleśnictwa występują w różnym nasileniu i w różnych stopniach uszkodzeń.
Uszkodzenia spowodowane przez zwierzynę zajmują łącznie w/g stanu na dzień 01.01.2013 r. 3209,49 ha, czyli ok. 16,3 % powierzchni gruntów zalesionych Nadleśnictwa. Uszkodzenia powyżej 25% obejmują powierzchnię 837,99 ha, przy czym 293,92 ha to zgryzanie i spałowanie w I klasie wieku. Uszkodzenia w II kl. wieku to w zasadzie zabliźniające się już ślady po spałowaniu.
 

Ochrona przed czynnikami abiotycznymi
Z czynników abiotycznych lasom Nadleśnictwa Krzyż najbardziej zagrażają

  • silne wiatry wywalające,

  • okiść,

  • przymrozki wczesne i późne oraz  zastoiska mrozowe,

  • okresowe susze.

Szkody przemysłowe
Na terenie Nadleśnictwa Krzyż nie zaobserwowano istotnych szkód wywołanych ujemnym oddziaływaniem przemysłu. Nie ustalano stref uszkodzeń lasu, z uwagi na brak odpowiednich zarządzeń. W oddziałach:  136b, 215h, 605m, 757b zlokalizowane są stałe powierzchnie obserwacyjne monitoringu biologicznego, zintegrowane z wielkoobszarową inwentaryzacją stanu lasu (WISL), na których corocznie dokonuje się rejestracji zmian zachodzących w koronach i pniach drzew.

Ochrona przeciwpożarowa
Nadleśnictwo Krzyż zaliczone było do I kategorii zagrożenia pożarowego. Pod względem możliwości pojawienia się zarzewia ognia, Nadleśnictwo Krzyż  charakteryzuje się dużym stopniem zagrożenia.
Do głównych czynników sprzyjających powstaniu i rozwojowi pożarów zaliczyć należy:
• atrakcyjność turystyczną i rekreacyjną terenów leśnych,
• występujące okresy suszy,
• duży udział siedlisk borowych,
• intensywną penetrację obszarów leśnych w celu zbioru runa leśnego,
• rzeki i jeziora penetrowane przez wędkarzy,
• duży ruch pojazdów na drogach udostępnionych do ruchu,
• celowe podpalenia,
• występowanie nieuprawianych pól, pastwisk i łąk, zwłaszcza na styku z lasem, w enklawach i półenklawach,
• bliskość osad i wsi oraz zawiła granica polno-leśna,
• obecność linii kolejowej.
Czynnikami osłabiającymi zagrożenie pożarowe są występujące na terenie Nadleśnictwa naturalne przeszkody wodne: jeziora, stawy i rzeki oraz wzrost udziału gatunków liściastych (przebudowa drzewostanów).
System ochrony przeciwpożarowej oparty jest na całodziennych dyżurach w okresie marzec– październik i patrolach terenowych w okresie szczególnego  zagrożenia. Prowadzona jest obserwacja z wieży przeciwpożarowej w leśnictwie Dębowa Góra w oddz. 330a.
 

Walory przyrodnicze
Na mocy znowelizowanej w 2008 roku ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 roku stosowane są następujące formy ochrony: parki narodowe; rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary NATURA 2000, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów.
System ochrony przyrody i kształtowania środowiska naturalnego w Lasach Państwowych wynika z dominujących funkcji lasów i jest realizowany poprzez: ustawowe formy ochrony przyrody, lasy ochronne – ogólnego i specjalnego przeznaczenia.
Nadleśnictwo Krzyż położone jest w rejonie o wysokich walorach przyrodniczych.
Na gruntach Nadleśnictwa i w jego zasięgu terytorialnym występuje 5 rodzajów form ochrony. Są to:              

  • obszary chronionego krajobrazu (2),

  • użytki ekologiczne (37),

  • obszary NATURA 2000 (4),

  • pomniki przyrody ożywionej (30),

  • ochrona gatunkowa roślin, grzybów i zwierząt.

Opracował: na podstawie elaboratu PUL N-ctwa Krzyż na lata 2013- 2022 Z.Ziemski